Trikotillomani Nedir? Saç Koparma Hastalığı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

1. Saç Koparma Hastalığı Nedir?
2. Saç Koparma Hastalığı Sebepleri Nelerdir?
3. Trikotillomani Belirtileri Nelerdir?
4. Saç Koparma Hastalığı Kimlerde Görülür?
5. Saç Koparma Hastalığı Nasıl Geçer?
6. Trikotillomani Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
7. Saç Koparma Hastalığı Saç Kaybına Neden Olur mu?

Saç koparma hastalığı yani trikotillomani genellikle kişinin bilinçsiz bir şekilde tekrarladığı ve saç kaybıyla sonuçlanan davranış bozukluğudur. Genellikle stres, kaygı veya içsel gerilimle bağlantılı olarak ortaya çıkar. Kişi saç koparma eylemi öncesinde yoğun bir huzursuzluk hissederken sonrasında kısa süreli bir rahatlama yaşayabilir.

Süreç ilerledikçe saç derisinde belirgin seyrelmeler ve boşluklar oluşabilir. Hatta kişi zaman geçtikçe kaş ve kirpiklerini koparmaya başlayabilir. Saç koparma hastalığı hem fiziksel görünümü hem de özgüveni olumsuz etkileyerek sosyal yaşam üzerinde baskı yaratır. Peki saç koparma hastalığı nedir ve nasıl tedavi edilir?

Saç Koparma Hastalığı Nedir?

Saç koparma hastalığı olarak bilinen trikotillomani kişinin farklında olmadan sürekli saçlarını, kaşlarını ve kirpiklerini koparmasıdır. Saç yolma hastalığı kişiye ani bir rahatlama hissi verir ancak kişi kelleşmeye başladığında strese yol açar. Trikotillomani genellikle psikolojik, biyolojik ve çevresel kaynaklı olarak ortaya çıkar. Yardım alınmadığı takdirde kişinin özgüvenini tamamen kaybetmesine yol açabilir.

Ailede benzer davranış bozuklukları olan bireyler genetik olarak saç koparmaya daha yatkındır. Ayrıca çocukluk travmaları, özgüven eksikliği ve obsesif kompulsif eğilimler de saç koparma hastalığı sebepleri arasında yer alır.

Saç Koparma Hastalığı Sebepleri Nelerdir?

Saç koparma hastalığının sebepleri arasında genellikle psikolojik, biyolojik ve çevresel etkenler bulunur. Özellikle;

• kişinin yoğun strese altında bulunması,
• kaygı bozuklukları,
• duygusal baskı kişinin saç koparma davranışını tetikleyen en yaygın nedenler arasındadır.

Saçları kökünden koparmak bazı bireyler için bir rahatlama yöntemi haline gelir. Yoğun duygu dalgalanmalarıyla baş edemeyen kişiler kopardıkları saçlarla kendilerine suni bir rahatlama hissi yaratabilir. Saç koparmanın yarattığı rahatlama geçici olduğundan kişi bu hareketi sürekli tekrarlar. Durum zamanla kötü bir alışkanlığa dönüşebilir.

Trikotillomani Belirtileri Nelerdir?

Trikotilomani belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterse de ana belirtisi kişinin sürekli olarak saçlarını koparma eğilimi göstermesidir. İstemsiz olarak saç koparan kişiler bunu bilinçsiz bir şekilde yaparaklar ve tekrarladıklarını fark etmezler.

Bu alışkanlığın tekrar etmesi saç derisinde seyrekleşme ve düzensiz boşluklar oluşmasına sebep olabilir. Kişi genellikle başının ön bölgesindeki saçları koparır ve saç önünde bir boşluk oluşur. Saç koparma eğimi yalnızca saçla sınırlı kalmaz, kişi zamanla kaşlarını, kirpiklerini ya da sakallarını da yolabilir.

Saç koparmadan önce kişi genelde yoğun bir gerginlik hissi yaşar. Saçı kopardıktan sonra ise bir rahatlama yaşar. Bu kısır döngü, davranışın sürekli olarak tekrarlanmasını sağlar.

Kişi bu durumun bir hastalık olduğunu kabul etmez ve çoğu zaman bu alışkanlığı yaptığını gizler. Saç kayıplarını gizlemek için sürekli şapka takar, saçını farklı şekillerde toplar ya da insanların içine karışmaktan çekinir.

Saç Koparma Hastalığı Kimlerde Görülür?

Saç koparma hastalığı her yaş grubunda ortaya çıkabilir. Teşhisin en sık konulduğu dönem ise ergenlik çağıdır. Çocukluktan yetişkinliğe uzanan bu süreçte kişide duygusal dalgalanmalar ve özgüven kayıpları çok sık yaşanır. Kişinin kendini baskı altında hissetmesi, stresli bir ortamda yaşaması ya da özgüvensizlik bu davranışın tekrarlanmasına sebep olur.

Saç koparma hastalığı bazı erkekler bireylerde görülse de kadınlarda saç koparma eğilimi daha sık rastlanır. Kaygı bozukluğu yaşayan ve güzellik standartlarına ayak uydurmaya çalışan kadınlar saçlarını koparma eğilimi gösterebilir. Ailesi tarafından baskılanan, yeme bozukluğu olan, ya da ebeveynleri boşanmış olan kişilerde daha sık görülebilir.

Tüm bu olumsuzluklarla baş etmeye çalışan kişi saçlarını kopararak bu olumsuzlukların üzerinden geleceğini düşünür ve davranış zamanla bir başa çıkma mekanizmasına dönüşür. Dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu (DEHB) veya obsesif kompulsif bozukluk (OKB) teşhisi bulunan kişilerde saç koparma eğilimi daha fazladır.

Saç Koparma Hastalığı Nasıl Geçer?

Saç koparma hastalığının tedavisine başlanmadan önce kişi bu davranışın zararlı olduğunu kabul etmeli ve vazgeçmek istemelidir. Saç koparma davranışının aileden ve çevreden saklanmaması ve yardım talep edilmesi gerekir. Kişi farkındalık geliştirerek saç koparma eğilimini hangi durumlarda gösterdiğini tespit etmelidir.

Tetikleyici durumların tespit edilmesi durumunda saç koparma yerine alternatif alışkanlıklar geliştirilebilir. Örneğin stres topu kullanmak gibi yöntemler saç koparmak yerine oyalanmanıza yardımcı olabilir. Saç koparmanın yerine edinilebilecek su içmek gibi sağlıklı alışkanlıklar bu alışkanlıktan kademeli olarak kurtulmanızı sağlayabilir. Ellerin sürekli meşgul olması için örgü örmek, yapboz yapmak, bulmaca çözmek gibi hobiler edinilebilir.

Saç koparma hastalığından muzdarip olan pek çok kişinin alışkanlıklarını değiştirerek bu hastalığın üstesinden geldiğini bilmek önemlidir. Sabır gerektiren bu süreçte bilinç kazanmak ve düzenli çaba göstererek saç koparma alışkanlığından kurtulmak mümkündür. Zorlanıldığı durumlarda profesyonel destek almaktan kaçınılmamalıdır.

Trikotillomani Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Trikotillomani tedavisinde en etkili yöntemlerden biri bilişsel davranışçı terapidir. Saçlı deriyi tahrip eden bu hastalığın tedavisi için kişinin düşünce ve davranış kalıplarını değiştirmesi oldukça önemlidir. Genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkan saç koparma alışkanlığında ilaçlar tedavide kullanılabilir.

Alışkanlık tersine çevirme eğitimi (Habit Reversal Training) de saç koparma tedavisinde sık kullanılan bir diğer yöntemdir. Alışkanlık tersine çevirme eğitimi, saç koparma davranışının yerine alternatif davranışlar koymayı hedefler. Tedavinin yeterli olmadığı durumlarda psikiyatrik destek ve ilaç tedavisi de önerebilir. Kaygı ve depresyonla mücadele edilen kişilerde mutlaka bir uzman değerlendirilmesi gerekir.

Sürecin kolayca atlatılması için psikolojik ve sosyal destek oldukça önemlidir. Koparılan saçların küsmesi ve tekrar çıkmadığı durumlarda ise kişiye saç ekimi yapılabilir. Saç koparma hastalığına saç ekimi yapılması kişinin kişinin donör (genellikle ense) bölgesindeki saçların sağlıklı olması gerekir.

Saç Koparma Hastalığı Saç Kaybına Neden Olur mu?

Evet, saç koparma hastalığı uzun vadede ciddi saç kayıplarının yaşanmasına sebep olabilir. Saçları sürekli olarak koparmak saç köklerinin zarar görmesine ve kelleşmeye yol açabilir. Başlangıçta geçici olan saç kayıpları, saç köklerinin aşırı zarar görmesi sonucunda kalıcı kellikler oluşmasını sağlar. Özellikle ısrarla aynı bölgeden sürekli saç koparılması o bölgede bir daha hiç saç çıkmamasına neden olabilir.

Saç koparma hastalığına erken dönemde müdahale edilmesi durumunda saç kökleri kendini toparlayabilir ve yeniden saç çıkışı yaşanabilir. Kelleşme oluşan bölgelere saç ekimi yapılarak kalıcı saç büyümesi sağlanabilir. Saç ekimi yaptırmak için kişinin saç koparma alışkanlığının tamamen bittiğinden emin olması gerekir.